Jedemo ih svakog dana, a mogu da skrate život i do 10 odsto: Nisu čips i slatkiši najveći problem

Pre nego što posegnete za još jednim pecivom ili gaziranim napitkom, možda bi trebalo da znate šta o tome kažu naučnici. Istraživači iz SAD izračunali su da redovno konzumiranje određenih vrsta hrane može da skrati životni vek i do 10 odsto. Na listi proizvoda koji najviše štete ne nalaze se samo grickalice poput čipsa, već pre svega pekarski proizvodi od rafinisanog brašna, prerađeno meso i zaslađena pića.

Do ovih zaključaka došlo se analizom izuzetno velikog i reprezentativnog uzorka stanovništva.

Veći rizik od bolesti i prevremene smrti

Naučnici su tokom gotovo tri decenije pratili više od 500.000 ljudi i zaključili da prekomerna konzumacija visokoprerađene hrane može biti povezana sa kraćim životnim vekom. Nakon što su uzeti u obzir različiti faktori koji utiču na zdravlje, rizik od smrtnosti povećavao se do 15 odsto kod muškaraca i 14 odsto kod žena.

Glavna autorka istraživanja, Erika Loftfild iz Nacionalnog instituta za rak, istakla je da su upravo prerađena bezalkoholna pića, uključujući zaslađene i „dijetalne“ varijante, imala značajnu ulogu u rezultatima studije. Uz njih, među najzastupljenijim namirnicama bili su ultraprerađeni hleb i peciva od rafinisanih žitarica.

Freepik

Rezultati dodatno potvrđuju povezanost između visokoprerađene hrane i povećanog rizika od smrti, posebno usled bolesti srca i dijabetesa tipa 2.

Kako prepoznati visokoprerađenu hranu

Za određivanje stepena prerade proizvoda stručnjaci se često oslanjaju na NOVA klasifikaciju. Ovaj sistem osmislio je Karlos Monteiro, penzionisani profesor ishrane i javnog zdravlja sa Univerziteta u Sao Paulu, koji se smatra jednim od tvoraca termina „visokoprerađena hrana“.

NOVA deli namirnice prema nivou obrade – od minimalno prerađenih, poput voća i povrća, preko umereno prerađenih proizvoda, među kojima su prerađeno meso i kobasice, pa sve do kategorije ultraprerađene hrane.

Profimedia

Prema podacima Organizacije Ujedinjenih nacija za hranu i poljoprivredu, ova grupa proizvoda sadrži sastojke koji se uglavnom ne koriste u domaćinstvima, a dodaju se kako bi hrana bila ukusnija, privlačnija i dugotrajnija.

Tu spadaju konzervansi koji sprečavaju razvoj plesni i bakterija, emulgatori, veštačke boje, sredstva protiv pene, punila, izbeljivači, sredstva za želiranje i glaziranje, kao i velike količine dodatog šećera, soli i masti.

„Što je ishrana lošija, veći je i zdravstveni rizik“

Preliminarni rezultati predstavljeni na godišnjem skupu Američkog udruženja za ishranu u Čikagu zasnovani su na podacima prikupljenim još 1995. godine od gotovo 541.000 Amerikanaca starosti između 50 i 71 godine, učesnika projekta US National Institutes of Health-AARP Diet and Health Study.

Istraživači su te informacije povezali sa podacima o smrtnosti tokom narednih 20 do 30 godina. Pokazalo se da su osobe koje su konzumirale najveće količine visokoprerađene hrane bile pod znatno većim rizikom od smrti izazvane srčanim oboljenjima i dijabetesom u odnosu na one koji su unosili najmanje takvih proizvoda.

Za razliku od pojedinih ranijih istraživanja, ova studija nije pronašla povećanje smrtnosti povezane sa rakom među ispitanicima koji su jeli najviše prerađene hrane.

Posebnu pažnju privukla su i „dijetalna“ pića. Iako se reklamiraju kao alternativa sa manje ili bez šećera, često sadrže veštačke zaslađivače i druge aditive. Utvrđeno je da osobe koje svakodnevno popiju više od dve porcije zaslađenih napitaka imaju veći rizik od prevremene smrti.

Pixabay

Prerađeno meso među najvećim problemima

Prethodna istraživanja već su ukazala da prekomerna konzumacija slanine, viršli, kobasica, šunke, dimljene govedine i sušenog mesa povećava verovatnoću razvoja raka debelog creva, bolesti srca, dijabetesa i skraćenja životnog veka.

Stručnjaci upozoravaju da čak i proizvodi koji se ne doživljavaju kao tipična visokoprerađena hrana, poput šunke, mogu predstavljati ozbiljan rizik po zdravlje.

Prema njihovim procenama, ljudi koji često jedu ovakve proizvode izloženiji su prevremenoj smrti, bez obzira na telesnu težinu ili ukupan kvalitet ishrane.

- Zaključci iz nove studije ukazuju da prerađeno meso može biti jedan od najštetnijih proizvoda, ali ljudi nemaju tendenciju da šunku smatraju ultraprerađenom hranom - rekla je Rouzi Grin, profesorka nauka o sredini, hrani i zdravlju na London School of Hygiene & Tropical Medicine.

Istraživanje ima i određena ograničenja

Autori studije naglašavaju da postoje određena ograničenja. Podaci o načinu ishrane prikupljeni su samo jednom, pre gotovo tri decenije, što otežava praćenje promena prehrambenih navika tokom vremena.

Ipak, stručnjaci podsećaju da je proizvodnja visokoprerađene hrane od sredine devedesetih godina naglo porasla. Danas gotovo 60 odsto dnevnog kalorijskog unosa potiče upravo iz ove kategorije proizvoda, dok se procenjuje da čak 70 odsto artikala na policama prodavnica može da se svrsta u visokoprerađenu hranu.

Slične rezultate donelo je i drugo istraživanje, objavljeno u maju ove godine, koje je obuhvatilo više od 100.000 zaposlenih u zdravstvenom sistemu. I ono je pokazalo povećan rizik od prevremene smrti i kardiovaskularnih oboljenja kod osoba koje redovno konzumiraju visokoprerađene proizvode.

Procene ukazuju da se unos ovakve hrane u odnosu na devedesete godine gotovo udvostručio.

Bonus video:

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi