Pre 139 godina počela je da radi prva meteorološka stanica u Srbiji: Sve je krenulo iz jedne privatne kuće na Vračaru

Prva astronomsko-meteorološka stanica u Srbiji počela je sa radom na današnji dan, 1. jula 1887. godine, u privatnoj kući u tadašnjoj Ulici Jovana Ristića, današnjoj Svetozara Markovića 66 na Vračaru. Time su postavljeni temelji moderne meteorologije i astronomije u Srbiji.

Za razvoj ove naučne oblasti najzaslužniji je bio Milan Nedeljković, profesor astronomije i meteorologije na Velikoj školi, koji je nekoliko godina kasnije pokrenuo i prvu opštu prognozu vremena u zemlji.

Sve je počelo zahvaljujući entuzijazmu jednog čoveka

Pre zvaničnog osnivanja opservatorije, prva meteorološka merenja u Srbiji organizovao je Vladimir Jakšić. On je, još sredinom 19. veka, na sopstvenu inicijativu nabavljao instrumente iz Beča i u svom dvorištu na Senjaku beležio temperaturu, količinu padavina i promene u vegetaciji.

Njegov rad nastavio je Milan Nedeljković, koji se nakon školovanja na Univerzitet Sorbona vratio u Srbiju sa idejom da osnuje modernu opservatoriju.

Pošto nova zgrada još nije bila završena, prva stanica privremeno je smeštena u privatnoj kući na Vračaru, gde je i zvanično počela sa radom 1. jula 1887. godine.

Profimedia

 

Od prve prognoze vremena do protivgradnih topova

Nedeljković je 1902. godine počeo da izdaje i prvu opštu vremensku prognozu u Srbiji, čime je meteorologija postala dostupna široj javnosti.

Bio je i savetnik Aleksandar Obrenović, kome je predložio da kraljevski vinograd na putu ka Smederevu zaštiti protivgradnim topovima. Kralj je prihvatio ideju, a Nedeljković je lično nadgledao njihovo postavljanje i korišćenje.

Opservatorija koja je ispisala istoriju Srbije

Nova zgrada Astronomske, meteorološke i magnetske opservatorije Velike škole otvorena je 1891. godine prema projektu Dimitrije T. Leko, čime je počela nova etapa razvoja srpske nauke.

Zahvaljujući podacima koji su tada počeli sistematski da se prikupljaju, danas znamo kako su izgledale velike poplave krajem 19. veka, kada su zabeleženi ekstremni toplotni talasi, ali i neobični meteorološki fenomeni poput žućkastog snega koji je 1947. godine u Beograd doneo pesak iz Afrike.

Nasleđe koje traje više od jednog veka

Meteorološka stanica nastala u jednoj privatnoj kući prerasla je u instituciju koja i danas predstavlja temelj praćenja vremenskih prilika u Srbiji.

Priča o njenom nastanku pokazuje koliko su upornost, znanje i ljubav prema nauci pojedinaca mogli da utiču na razvoj čitavog društva i ostave trag koji traje više od jednog veka.

Bonus video

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi