Od drevne Azije do modernog špila: Ko su kraljevi i kraljice na kartama?

Iako se tačno poreklo karata ne može nepogrešivo utvrditi, istoričari se slažu da prve igre nastaju u istočnoj Aziji, najverovatnije u Kini i Koreji. Tamošnje rane verzije karti bile su jednostavne, ručno izrađene i korišćene u igrama na sreću, društvenim ritualima i zabavi aristokratije. Postepeno se ovaj oblik razonode širio trgovačkim putevima ka zapadu. Kroz Indiju, Persiju i Egipat, karte prelaze u mediteranski prostor, gde dobijaju nove forme, materijale i stilove izrade.

U Evropu stižu oko 14. veka i odmah postaju deo gradskih kulturnih običaja. U to vreme, karte su bile retkost i luksuz, ručno bojene i oslikavane, a posedovali su ih samo imućniji slojevi. Zbog ekonomskih i društvenih promena, ubrzo postaju dostupne širem stanovništvu. Oko 1480. godine uvodi se sistem četiri znaka – herc, tref, pik i karo – koji do danas ostaje najrasprostranjeniji u svetu. Prema najčešćem tumačenju, svaka boja simbolizovala je po jedan sloj srednjovekovnog društva: crkvu, vojsku, poljoprivredu i trgovinu.

Profimedia

Kako je francuski špil postao globalni standard?

Francuska postaje najznačajniji evropski centar za izradu karata u 15. veku, prvenstveno zahvaljujući gradovima poput Ruana, gde nastaju standardi koji se i danas poštuju. U to vreme dolazi do revolucije u proizvodnji: uvode se drveni blokovi i bakarne ploče za brže štampanje, što omogućava masovnu distribuciju. Tako špil od 52 karte, kakav danas koristimo, postaje popularan i prepoznatljiv širom Evrope.

Pored francuskog sistema znakova, razvijaju se i drugi – latinski i germanski – koji su i dalje u upotrebi na Mediteranu i u zemljama srednje Evrope. U njima se zadržavaju simboli poput mača, štita, palice i pehara, što svedoči o raznolikosti kulturnih uticaja. Uprkos tome, upravo je francuski sistem postao globalno prihvaćen, zahvaljujući jednostavnom dizajnu i lakoći reprodukcije.

Karte sa licima: Ko su zapravo kraljevi, dame i žandari?

U prvim špilovima, likovi na kartama imali su konkretna imena ispisana na sebi. Svaki kralj, dama i žandar predstavljali su istorijsku, mitološku ili biblijsku ličnost koju je odabrao proizvođač. Međutim, kako su se špilovi širili među različitim narodima, tako su se menjala i tumačenja likova, a retko ko danas zna ko se zapravo krije iza njihovih profila.

Profimedia

Kraljevi su najčešće predstavljali neke od najmoćnijih ličnosti istorije: Davida, Cezara, Karla Velikog i Aleksandra Velikog. Dame su simbolizovale junakinje i vladarke – od Judite i Atine do mitološke Junone i istorijske Izabele Bavarske. Žandari, najčešće zanemareni likovi, zapravo su personifikacije hrabrih vojnika, ratnika i legendi – među njima su se nalazili Hektor, Juda Makavej, Holgar Danski i brojni drugi heroji.

BONUS VIDEO:

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi