Svetinja kod Podujeva na meti prisvajanja! Istoričarka upozorava na falsifikovanje istorije

Samozvani arhiepiskop Nikola Džufka već godinama pokušava da prisvojicrkvu Svetog Arhangela Mihaila u Rakitnici kod Podujeva, organizujući verske obrede sa svojim sledbenicima u objektu koji predstavlja kao "albanski manastirski kompleks". Istoričarka umetnosti Jasmina Ćirić ističe da je reč o srpskoj srednjovekovnoj crkvi iz druge polovine 14. veka, koja se neposredno vezuje za period vladavine kneza Lazara.

Prema njenim rečima, poreklo hrama potvrđuju brojni materijalni ostaci sačuvani na lokalitetu.

- O tome svedoče ostaci od temelja pa sve do sredine hrama. Reč je o građevini iz druge polovine 14. veka, koja se najneposrednije dovodi u vezu sa vremenom Svetog kneza Lazara. To potvrđuju i elementi poput moravske rozete na fasadi - objašnjava Ćirićeva.

Kako navodi, crkva je obnavljana tokom 16. i 17. veka, dok se sredinom 19. veka gube tragovi koji ukazuju na značajnije prisustvo srpskog stanovništva na tom području.

- Na osnovu sačuvanih ostataka i same arhitekture može se zaključiti da je u pitanju jednobrodni hram karakterističan za graditeljstvo iz vremena kneza Lazara, što potvrđuje i toponimija ovog kraja -dodaje ona.

Ćirićeva podseća da su čak i lokalni Albanci, prema svedočenju novinara i književnika Živojina Rakočevića, pre sukoba 1999. godine ovu svetinju nazivali "Lazareva crkva", verujući predanju da je nakon Kosovskog boja tu prenoćilo telo kneza Lazara.

O nazivima mesta na KiM

Govoreći o nazivima mesta na Kosovu i Metohiji, ističe da oni jasno ukazuju na srpsko srednjovekovno nasleđe.

- Većina toponima na prostoru Kosova i Metohije nesumnjivo je srpskog porekla. Bilo da je reč o Rakitnici, Bistrici, Dečanima, Podujevu ili Peći, kasnije su albanizovani i prilagođeni, ali svoje poreklo vode iz srpske srednjovekovne tradicije koja se može pratiti još od vremena Simeona Nemanje- kaže Ćirićeva.

Ona podseća da Nikolu Džufku ne priznaje nijedna kanonska pravoslavna crkva, uključujući i Albansku pravoslavnu crkvu, uprkos njegovim tvrdnjama da je sudski dokazao albansko poreklo crkve u Rakitnici.

- Iz čitavog niza incidenata jasno je da postoji namera stvaranja nove pravoslavne crkve. Najpre se prisvajaju materijalni tragovi, zatim se gradi novi narativ o kulturnom nasleđu, a potom pokušava uspostavljanje crkve koja nema nikakve veze sa kanonskim poretkom Srpske pravoslavne crkve- upozorava ona.

Ćirićeva naglašava da Rezolucija 1244 Saveta bezbednosti UN potvrđuje da je Srpska pravoslavna crkva jedini legitimni vlasnik svoje verske i kulturne baštine na Kosovu i Metohiji.

Posebno zabrinjava, kako kaže, izostanak reakcije međunarodnih organizacija.

Zabrinjava ćutanje UNESCO-a

- Naročito zabrinjava ćutanje UNESCO-a. Manastiri poput Dečana, Gračanice i Pećke patrijaršije nalaze se na Listi svetske baštine, a istovremeno smo svedoci kontinuiranih pokušaja njihove albanizacije i stvaranja lažnih istorijskih narativa, čak i kroz organizovane školske posete – navodi istoričarka umetnosti.

Govoreći o zaštiti manjih crkava na Kosovu i Metohiji, koje često nemaju fizičko obezbeđenje, ona ističe da je od presudnog značaja njihovo dokumentovanje i očuvanje istorijskih činjenica.

– Te crkve predstavljaju metohe velikih manastira, a upravo to potvrđuje i sam naziv Metohija. Podujevo je još od 1999. godine, a posebno nakon pogroma 2004, postalo simbol zloupotrebe kulturne baštine. Manje poznate svetinje lakše postaju meta pokušaja falsifikovanja identiteta, ali njihova povezanost sa Srpskom pravoslavnom crkvom ostaje nesporna – zaključuje Ćirićeva.

Dodaje da očuvanje ovih svetinja zavisi kako od prisustva Srpske pravoslavne crkve, tako i od rada Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, uz podršku međunarodne zajednice i UNESCO-a, ističući da je rad stručnjaka na terenu otežan, ali od ključnog značaja za zaštitu srpske kulturne baštine.

Bonus video

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi