Staljin je odabrao glavnog glumca, Tito je ga je smatrao nepodobnim: Debakl prvog jugoslovenskog filma

09.05.2021

11:51 >> 19:13

0

Autor: Dejan Ćirić

Reč je o ostvarenju u kome se prvi put mogla čuti parola Smrt fašizmu, sloboda narodu!” koja je kasnije postala legendarna

Staljin je odabrao glavnog glumca, Tito je ga je smatrao nepodobnim: Debakl prvog jugoslovenskog filma
Profimedia

Decenijama su generacije Jugoslovena odrastale na učenju da je “Slavica”, koja je premijeru imala 1947. godine, bila prvi jugoslovenski film. Međutim, to baš i nije bilo tako.

Čitavu godinu pre čuvene “Slavice”, u Beogradu je nastao jedan film o partizanskoj borbi. Radni naziv mu je bio “Oluja na Balkanu”. Kada je 1946. godine prikazan, prvo u Moskvi, a onda i u Beogradu, u proleće 1947, zvao se “U planinama Jugoslavije”.

Reč je o prvom filmu u kome se može čuti parola “Smrt fašizmu, sloboda narodu!” koja je kasnije postala legendarna.

Zvezda filma – prvi filmski Tito

Odmah nakon oslobođenja Beograda 1944. godine uspostavljena je tesna saradnja između partizanskih i sovjetskih vlasti. Tako je nekome palo na pamet da dve države treba zajedno da snime film. Za reditelja je odabran Abram Rom, čuveno ime u tadašnjem Sovjetskom Savezu, a on je glavnu ulogu – bosanskog seljaka Slavka Babića koji diže revoluciju protiv okupatora, poverio sunarodniku Nikolaju Mordvinovu. Glavna zvezda filma bio je Ivan Bersenjev u ulozi Tita.

www.dailymotion.com

Upravo tu se uskoro pojavio problem, piše Istorijski zabavnik. Reditelj je navodno insistirao na fizičkoj sličnosti glumaca i stvarnih likova, a ideju da Beresnjev igra jugoslovenskog maršala navodno je dao lično Staljin koji je bio zapanjen sličnošću dvojice muškaraca.

Iako je reč o sporednim ulogama, osim Tita u filmu se pojavljuje i feldmaršal Romel koga igra legendarni Bojan Stupica, ali i Draža Mihailović čija uloga je poverena hrvatskom glumcu Vjekoslavu Afriću (istom onom koji će kasnije režirati “Slavicu”). Baš u ovom ostvarenju prvi put na platnu se pojavljuju i Olivera Marković i Miša Mirković.

Josip Broz Tito Profimedia

Partizani koji govore ruski

Film je sniman širom Jugoslavije više od šest meseci, a korišćen je i dokumentarni materijal prikupljen tokom rata. Ivan Bersenjev je ozbiljno shvatio svoj zadatak. Ostalo je zabeleženo da je provodio vreme sa Titom kako bi što bolje naučio njegove gestove i pokrete. To mu, međutim, nije mnogo pomoglo.

Titu se nikada nije dopalo kako ga je Bersenjev predstavio na velikom platnu, smatrao ga je “nepodobnim”. Film je bio loše primljen i kod publike, svima je smetala činjenica da partizani govore ruski, a onim drugovima koji su imali malo “oštrije oko” i činjenica da su slike Staljina, u svakom kadru u kom se pojavljuju, veće od Titovih.

Wikimedia

O tome kako je ovaj film prihvaćen u Jugoslaviji Milovan Đilas je zapisao u knjizi “Vlast i pobuna”.

„Uloga Tita ispala je bedna, ilustrativna i neinicijativna… nismo uspeli ni da se naslov filma „U planinama Jugoslavije“, izmeni u sadržajniji, istorijski određeniji. Sovjetski umetničko-politički bunker bi odškrinuo kapke jedino na naše folklorne primedbe. Banalna, frazerska i pirotehnička seljačka buntarija.”

Pročitajte još

Godinu dana posle premijere filma dolazi do sukoba Tita i Staljina i rezolucije Informbiroa. Pravo iz bioskopskih sala, film odlazi u komunističke bunkere u kojima će ostati decenijama. Slično se dogodilo i u Sovjetskom Savezu, pa za ovaj, prvi pravi jugoslovenski dugometražni film, godinama niko nije ni znao da postoji.

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam