Zašto kuće imaju brojeve? Priča počinje pre više od 250 godina, a razlog će mnoge iznenaditi

Kada danas tražite neku adresu, naručujete paket ili pozivate Hitnu pomoć, gotovo da i ne razmišljate o tome koliko su brojevi na kućama važni. Toliko su uobičajeni da deluje kao da su oduvek postojali. Ipak, njihova istorija duga je tek nešto više od dva i po veka, a prvobitna namena nije bila da olakša posao poštarima ili pomogne građanima da se snađu.

Naprotiv, kućni brojevi nastali su kao alat države za efikasnije upravljanje stanovništvom.

Država je želela bolju kontrolu

Prvi organizovani sistemi numeracije kuća pojavili su se u Evropi tokom 18. veka. Među pionirima bila je Habzburška monarhija, gde je carica Marija Terezija naredila popis stanovništva i svih objekata kako bi država preciznije evidentirala poreske obveznike i vojno sposobne muškarce.

U to vreme gradovi nisu imali uređen sistem adresa kakav danas poznajemo. Ljudi su se snalazili prema nazivima trgova, crkava, zanatskih radnji ili poznatim porodicama koje su živele u određenom delu grada. To je često otežavalo administraciju, ali i pronalaženje ljudi i objekata.

Zbog toga je uvedena obavezna numeracija kuća, koja je omogućila da svaka građevina dobije jedinstvenu oznaku.

Brojevi nekada nisu pratili ulicu

Prvi sistemi bili su prilično haotični iz današnje perspektive. Kuće nisu numerisane redom duž ulice, već onako kako su evidentirane tokom popisa.

To je značilo da su se u istoj ulici mogle nalaziti kuće sa brojevima 8, 64, 173 i 241, što građanima nije mnogo olakšavalo snalaženje.

Tek tokom 19. veka evropski gradovi počeli su da uvode logičniji sistem koji se zadržao do danas. Numeracija je uglavnom počinjala od centra grada ili početka ulice, dok su neparni brojevi raspoređivani s jedne, a parni s druge strane kolovoza.

Profimedia

Zašto postoje brojevi poput 12A ili 45B?

Mnogi se pitaju zbog čega pojedine kuće nemaju "običan" broj, već oznake poput 18A, 22B ili 35/1.

Razlog je veoma jednostavan. Kada se između dve postojeće kuće izgradi novi objekat ili kada se jedna parcela podeli na više manjih, nadležni organi uglavnom ne menjaju numeraciju cele ulice. Umesto toga, novim objektima dodeljuju se slovne ili dodatne oznake.

Na taj način izbegava se promena adrese svim ostalim stanarima u ulici.

Ko danas određuje kućne brojeve u Srbiji?

U Srbiji je postupak precizno uređen propisima.

Nazive ulica određuju gradovi i opštine, dok se kućni brojevi utvrđuju kroz postupak adresiranja i upisuju u Adresni registar koji vodi Republički geodetski zavod. Taj registar predstavlja zvaničnu bazu svih adresa u zemlji i redovno se ažurira.

Poslednjih godina sproveden je i veliki državni projekat sređivanja adresnog sistema. Hiljade ulica koje ranije nisu imale naziv, kao i veliki broj objekata koji su decenijama bili evidentirani pod oznakom "bb", dobili su zvanične adrese i kućne brojeve.

Time je olakšan rad hitnih službi, pošte, policije, vatrogasaca, komunalnih preduzeća, ali i korišćenje navigacionih sistema i digitalnih servisa.

Profimedia

Mnogo više od obične table na fasadi

Broj na kući danas predstavlja jedan od temelja funkcionisanja savremenog društva. Na njemu se zasnivaju lična dokumenta, prijava prebivališta, katastarske evidencije, birački spiskovi, dostava pošiljaka i rad gotovo svih javnih službi.

Iako deluje kao sasvim običan detalj na fasadi, kućni broj zapravo je rezultat sistema koji se razvijao više od 250 godina. Ono što je nekada služilo prvenstveno za naplatu poreza i vojnu evidenciju, danas omogućava da građani, institucije i službe svakodnevno funkcionišu brzo, precizno i bez zabune.

Bonus video:

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi