Tajni živi štit iznad Prokopa: Ovo je njihova nema poruka, pominje se i rat (FOTO)
Za pet oficirskih solitera na Topčiderskom brdu tvrdi se da su bili "živi štit" za Josipa Broza Tita.
Na padinama Topčiderskog brda, duž tadašnjeg Bulevara Oktobarske revolucije (današnjeg Bulevara kneza Aleksandra Karađorđevića), početkom šezdesetih godina prošlog veka započeta je izgradnja savremenog stambenog kompleksa, koji će kasnije biti poznat kao Naselje "Stevan Filipović". Projekat je realizovan na 77.600 kvadratnih metara, na ivici tada novoprojektovane park-šume nazvane Hajd park, po ugledu na londonski original.
Na tom prostoru, uz Ortopedski zavod "Rudo", stadion JNA (danas Partizan) i iznad nehigijenskog naselja Prokop, podignuti su objekti koji su se u to vreme smatrali vrhunskom arhitekturom i urbanističkim rešenjem. Prokop, smešten u veštačkoj dolini formiranoj još 1879. godine zbog iskopavanja zemlje za nasipanje Bare Venecije, bio je prepoznatljiv po improvizovanim kućicama. Ipak, taj kontrast nije zaustavio gradnju modernih višespratnica.
Zatvoreni rezervoari
Po prvi put u Beogradu, soliteri su imali hermetički zatvorene rezervoare za smeće, u koje se otpad iz stanova ubacivao direktno kroz sistem kanala - bez potrebe za iznošenjem na ulicu. I ova tehnička inovacija ukazivala je na napredak u kulturi stanovanja.
Arhitekte Đorđe Pivarski, Voja Đorđević i Slobodan Komatina osmislili su pet solitera visine 50 metara, sa po 14 spratova, prizemljem i potkrovljem. Zgrade su projektovane u obliku trokrake zvezde i sadržavale su ukupno 457 stanova (87 jednosobnih, 300 dvosobnih i 70 trosobnih). Pored njih, izgrađena je i četvorospratnica dužine 130 metara, sa dodatnih 111 stanova, čime je naselje dobilo ukupno 568 stambenih jedinica i smeštaj za više od 3.000 stanovnika.
Pročitajte još:
Printscreen/Google Maps
U prizemlju solitera bili su predviđeni lokali za osnovne prodavnice, dok su tri zgrade imale garaže za ukupno 18 vozila. U četvorospratnici je bilo mesta za društvene sadržaje i servis za pranje veša. U planu su bili i obdanište i posebna kotlarnica, delimično ukopana u zemlju, kao deo centralnog sistema grejanja.
Prvi put nemačke toranj dizalice
Gradnju je izvodilo preduzeće "Napred", koje je primenjivalo savremene metode - skeletni sistem sa montažnim elementima, unapređenu zvučnu i toplotnu izolaciju i materijale nove generacije. Na gradilištu su prvi put korišćene nemačke toranj dizalice i savremena mehanizacija, što je smanjilo broj nekvalifikovanih radnika i ubrzalo proces.
Uprkos čestim glasinama o navodnim klizištima, terenska istraživanja su potvrdila da se cela padina oslanja na čvrstu krečnjačku osnovu, što je omogućilo bezbednu izgradnju ovako masivnih objekata.
U stanove su se useljavali isključivo oficiri i podoficiri tadašnje JNA, što je podstaklo spekulacije da je naselje imalo i bezbednosnu funkciju - kao moguća zaštita rezidencijalne oblasti u kojoj je boravio Josip Broz Tito. Iako ta teorija nikada nije potvrđena, poznato je da se Tito protivio ideji da se u njegovoj blizini gradi novo naselje i buduća železnička stanica.
Uprkos tome, projekat trojice arhitekata ocenjen je kao uspešan, pa je kasnije korišćen i za izgradnju identičnog naselja u Mostaru.
Naselje danas ostaje jedno od primera modernističkog urbanizma iz jugoslovenskog perioda, čije stanove mnogi i dalje smatraju kvalitetnim i funkcionalnim. Za mnoge starije stanare ono ostaje simbol vremena kada su komšije znale jedni druge po imenu, a zajednica bila važna koliko i arhitektura.
Bonus video
Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi
Komentari