Namerava li kralj Čarls da smanji broj članova kraljevske porodice: Da li će slediti primer Margarete II i oduzeti titule najbližima?
10.10.2022 | 07:14
Već dugo se priča da je novi britanski monarh razmišljao o tome i pre nego što je došao na presto, ali se postavlja pitanje ko bi mogao da bude „odstranjen"
Copyright Hannah Mckay/Pool Photo via AP
Kada je kraljica Margareta II smanjila broj aktivnih članova danske kraljevske porodice, postavljeno je pitanje da li će i ostale monarhije krenuti njenim koracima.
Osetljivost takvog poteza otkrivena je kada je morala da se izvini zbog toga što je njena odluka da oduzme kraljevske titule četvoro svojih unuka izazvao uznemirenost i „snažne reakcije”.
Međutim, 82-godišnja kraljica, sada monarh sa najdužim stažom u Evropi, ostala je pri svojoj odluci, rekavši da je to „neophodno zbog budućnosti monarhije“.
- To znači da se moraju doneti teške odluke - rekla je ona.
To nije prvi put da se broj članova kraljevske porodice smanjio u nekoj skandinavskoj zemlji.
Švedski monarh kralj Karl XVI Gustav oduzeo je 2019. kraljevske titule petorici svojih unuka.
To je usledilo nakon što je ustanovljeno da javnost više ne želi da se preveliki broj članova kraljevske porodice finasira sredstvima poreskih obveznika.
To se takođe može posmatrati kao neizbežna posledica naslednog i dinastičkog principa monarhije. Porodična stabla će se često povećavati, sa sve većim brojem dece, unuka i rodbine.
Zato je jasno da će smanjenje kraljevskih porodica postati trend, naročito zato što se čak i Danska, u kojoj monarhiju podržavaju tri četvrtine građana, odlučila na ovaj korak.
U ovoj zemlji nivo javnog finansiranja kraljevske porodice povezan je sa indeksom plata zaposlenih u državnom sektoru Danske, a trenutno se za kraljicu, njene rezidencije i osoblje izdvaja oko 11 miliona funti godišnje.
Da li će kralj Čarls delati?
Sada se postavlja pitanje da li će novi britanski kralj Čarls III uraditi isto i smanjiti broj članova kraljevske porodice, što upućeni izvori tvrde da je želeo da sprovede kada dođe na vlast.
Ovo nikada nije bilo posebno definisano, ali je protumačeno kao plan da se čvršće fokusira na manju grupu članova kraljevske porodice i da se na taj način pošalje poruka svrsishodne štedljivosti.
Do određenog smanjenja donekle je već došlo, jer princ Endru, princ Hari i njegova supruga Megan, vojvoda i vojvotkinja od Saseksa, više ne obavljaju kraljevske dužnosti niti primaju javna sredstva.
Bakingemska palata sada koristi koncept „radnih članova kraljevske porodice“ za manju grupu koja obavlja krug poseta, ceremonija i ustavnih dužnosti, što ih razlikuje od šireg spektra kraljevskih rođaka.
Radni članovi kraljevske porodice su kralj, kraljica supruga, princ Vilijam i Ketrin, princeza od Velsa, princeza Ana, princ Edvard i Sofi, grofica od Veseksa, ledi Aleksandra i vojvoda i vojvotkinja od Glostera.
Prošle godine obavljeno je 2.300 službenih angažmana. Princeza Ana je sama obavila skoro 400.
Na proslavi Kraljičinog platinastog jubileja ranije ove godine razlika između radnih i ostalih članova kraljevske porodice bila je vidljiva na simboličnoj platformi balkona Bakingemske palate.
Princ Hari i Megan i princ Endru nisu bili na balkonu da mahnu masi. Tamo se moglo videti 18 članova kraljevske porodice, što je znatno drugačije u odnosu na znatno veću gužvu u prošlosti, kada je na balkonu umelo da stoji i više od 40 ljudi.
Vladavina novog kralja je tek počela, ali će verovatno biti pitanja o tome kako bi on mogao da preoblikuje monarhiju i kako će se voditi kraljevska domaćinstva.
Kako se finansira britanska kraljevska porodica
Usko vezano pitanje za veličinu monarhije biće i koliko će ona koštati javnost.
Javno finansiranje kraljevske porodice u Britaniji dolazi preko granta suverena, koji se zasniva na proporciji profita od nezavisno vođenih krunskih imanja.
Ovim se plaćaju tekući troškovi monarhije i članova kraljevske porodice - kao što su osoblje, putovanja, posete inostranstvu, održavanje zgrada, sa 86 miliona funti dobijenih prošle godine, uz dodatne troškove renoviranja Bakingemske palate koji povećavaju ukupnu potrošnju na 102 miliona funti.
Britanska kraljevska porodica je dugo bila izdržavana sredstvima poreskih obveznika, što je ustanovljeno sporazumom kralja Džordža III postignutim krajem 18. veka.
Državni grant je fiksna godišnja cifra koja se isplaćuje kraljevskoj porodici iz javnih sredstava.
Dok se suvereni grant obično koristi za izdržavanje kraljice i njene uže porodice, može se koristiti i za plaćanje troškova povezanih sa nasleđivanjem prestola.
Suvereni grant je samo jedan od mnogih izvora prihoda za britansku kraljevsku porodicu. Ostali izvori uključuju privatne investicije, iznajmljivanje imovine i prihode od prodaje službene robe.
Princ od Velsa takođe ima prihod od vojvodstva Kornvol, a monarh ima privatni prihod od vojvodstva Lankaster.
Međutim, smanjenje broja kraljevskih zgrada na koje odlazi dosta novca, a ne broja ljudi, moglo bi biti najvažnije finansijsko pitanje. Samo popravke i renoviranje Bakingemske palate prošle godine koštale su 54 miliona funti, što je više od polovine ukupnih troškova.
Međutim, novi kralj može da gleda u budućnost sa osećajem rastuće popularnosti, prema prošlomesečnoj anketi YouGov-a, koja je pokazala da sada 70 odsto ljudi ima pozitivan stav o njemu, u poređenju sa 54 odsto ranije ove godine i pre nego što je došao u tron.
Prema YouGov-u, postoje velike osnovne generacijske razlike u stavovima prema monarhiji. Dok oko dve trećine svih uzrasta podržava monarhiju, manje polovine starih 18-24 godine naklonjeno je monarhiji.
Monarhije su se uvek morale prilagođavati da bi preživele. Kao što je kraljica Margreta II rekla o sopstvenim planovima za smanjenje broja članova, morala je „da obezbedi da se monarhija uvek oblikuje u skladu sa vremenom“.
Bonus video