Luis Bunjuel: Reditelj koji je sa Salvadorom Dalijem šokirao svet

29.07.2021

17:26 >> 17:41

0

Autor: Mona Cukić

Film Andaluzijski pas, koji se sastoji od stravičnih scena frojdovske prirode (kao što je sporo sečenje očne jabučice jedne žene pomoću oštrice brijača

Luis Bunjuel: Reditelj koji je sa Salvadorom Dalijem šokirao svet
Luis Bunjuel / Profimedia

Španski reditelj i filmski stvaralac Luis Bunjuel preminuo je na današnji dan 1983. u 83. godini.

Njegova posmrtnica u Njujork Tajmsu nazvala ga je tada “ikonoklastom, moralistom, i revolucionarom koji je bio lider avangarde nadrealizma u svojoj mladosti i dominantan međunarodni filmiski režiser pola veka kasnije.”

Njegov prvi film, “Andaluzijski pas”, napravljen u doba nemog filma, kritičar Rodžer Ibert je nazvao “najpoznatijim filmom ikad napravljenim”, a za njegov poslednji film, “Taj mračni predmet želja”, napravljen 48 godina kasnije, nagrađen je priznanjem – Najbolji režiser koje dodeljuju Nacionalni odbor za recenziju filmova i Nacionalno društvo filmskih kritičara.

Pisac Oktavio Paz je nazvao Bunjuelov rad “brakom filmske slike sa poetskom slikom, koji stvara novu realnost … skandaloznu i subverzivnu.”

Luis Bunjuel / Profimedia

Kreirao je filmove od 1920-ih do 1970-ih, a njegov rad obuhvata dva kontinenta, tri jezika i niz žanrova, uključujući avangardni film, dokumentarni film, melodrame, satire, mjuzikle, erotiku, komedije, romanse, istorijske drame, fantaziju, kriminalistički film, avanturistički film, i vestern. Uprkos ovoj raznolikosti, reditelj Džon Hjuston je verovao da je, bez obzira na žanr, Bunjuelov film toliko karakterističan da se odmah prepoznaje, ili, kako je Ingmar Bergman to rekao, “Bunjuel je skoro uvek pravio Bunjuelove filmove.”

Šest njegovih ostvarenja je uvršteno u kritički izbor “Sight & Sound” 2012. godine najboljih 250 filmova svih vremena. Petnaest njegovih filmova je uključeno u “They Shoot Pictures, Don’t They?” spisak sa 1.000 najvećih filmova svih vremena, po čemu se on rangira na drugom mestu, iza Žan-Lik Godara, sa šesnaest filmova.

Bunjuel je rođen u Kalandi, Teruel, u španskoj oblasti Aragon. Imao je strogo jezuitsko obrazovanje, posle čega se upisao na Univerzitet u Madridu. Dok je strudirao postao je veoma blizak prijatelj sa slikarem Salvadorom Dalijem i pesnikom Federikom Garsijom Lorkom, kao i drugim značajnim španskim umetnicima koji su živeli u to vreme po studentskim domovima.

Salvador Dali / Profimedia

Bunjuel je najpre studirao prirodne nauke i agronomiju, zatim inžinjering na univerzitetu, da bi se kasnije prebacio na filozofiju. Nakon smrti njegovog oca, 1923, Bunjuel je osetio veliku potrebu da napusti zemlju i 1925, seli se u Pariz.

Kasnije nalazi posao u Francuskoj kao pomoćnik reditelja Žan Epstina na snimanju “Moprata” i Marija Nalpasa u filmu “Tropska sirena”.

Nakon toga je zajedno sa Salvadorom Dalijem napisao scenario i zatim snimio 16-minutni kratki film “Andaluzijski pas” 1929. godine. Ovaj film, koji se sastoji od serije šokantnih, pa ponekad čak i stravičnih scena frojdovske prirode (kao što je sporo sečenje očne jabučice jedne žene pomoću oštrice brijača), bio je primljen sa entuzijazmom od strane francuskih nadrealista onoga vremena, a i kasnije je nastavljeno redovno sa njegovim prikazivanjem unutar filmske zajednice, sve do današnjih dana.

Film “Andaluzijski pas” / Profimedia

Bunjuel je nastavio u istom maniru sa svojim sledećim filmom “Zlatno doba”, delimično zasnovanom na Markiz de Sadovim “120 dana Sodome”. Ovaj film je započet kao njegova nova saradnja sa Dalijem, ali je postao Bunjuelov samostalni projekat zahvaljujući njihovom međusobnom razlazu, koji se desio pre početka snimanja filma.

Tokom ovog projekta on je maksimalno iskazao svoje nepoznavanje filmske tehnike, snimajući uglavnom sve u jednoj sekvenci i koristeći skoro svaki metar filma koji je snimio. Film “Zlatno doba” trebalo je da predstavlja njegov napad na katolicizam i, prema tome, stvorio je čak još i veći skandal od “Andaluzijskog psa”. Desničarska štampa kritikovala je ovaj film naveliko i policija je stavila zabranu na njegovo prikazivanje koja je trajala pedeset godina.

Pročitajte još

Bunjuel se vraća u Španiju gde snima film pod nazivom “Zemlja bez hleba”, dokumentarac o životu seljaka. Bilo je to u vreme kada je Francisko Franko polako osvajao vlast u Španiji. Godine 1936, započeo je Španski građanski rat.

Vremena su se brzo menjala i Bunjuel je uvideo da nekome sa njegovim političkim i umetničkim senzibilitetom više nije mesto u fašističkoj Španiji.

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi

Najčitanije Vesti