Farmer ostavio pet krava na udaljenom ostrvu: 130 godina kasnije naučnici ostali bez teksta!
14.05.2026 | 18:22
Analizirani su uzorci DNK 18 goveda prikupljeni 1992. i 2006. godine, a osam životinja podvrgnuto je sekvenciranju celog genoma
Copyright Profimedia
Priča o pet krava ostavljenih na izolovanom ostrvu Amsterdam u Južnom okeanu prerasla je u jedno od najneobičnijih poglavlja moderne biologije. Sve je počelo 1871. godine kada je farmer po imenu Heurtin stigao na vetrovito i negostoljubivo ostrvo sa pet goveda i planom naseljavanja.
Projekat je propao već nakon nekoliko meseci, ali su krave ostale – i uspele da prežive u gotovo nemogućim uslovima, navodi Economic Times.
Bez ljudske pomoći, veterinarske nege i stabilnog izvora hrane, tih pet životinja je tokom više od jednog veka stvorilo divlje krdo koje je naraslo na oko 2000 jedinki. Naučnici su sada, zahvaljujući genetskoj analizi, pokušali da objasne kako je tako mala populacija uspela da opstane i razvije se na izolovanom ostrvu površine svega 55 kvadratnih kilometara.
Studiju objavljenu 2024. godine u časopisu Molecular Biology and Evolution vodio je genetičar Matje Gote iz francuskog instituta INRAE u saradnji sa Univerzitetom u Liježu. Analizirani su uzorci DNK 18 goveda prikupljeni 1992. i 2006. godine, a osam životinja podvrgnuto je sekvenciranju celog genoma.
Rezultati su pokazali da krdo nije poticalo iz jedne, već iz dve genetske loze. Oko 75 odsto genetskog materijala dolazilo je od evropskog taurinskog goveda, srodnog današnjoj rasi džerzi, dok je preostalih 25 odsto pripadalo zebu govedima iz oblasti Indijskog okeana, poznatim po otpornosti na teške klimatske uslove. Upravo ta genetska raznolikost, smatraju istraživači, povećala je šanse za preživljavanje.
Iako je populacija nastala od samo pet životinja, naučnici nisu pronašli očekivane katastrofalne posledice srodničkog parenja. Nivoi inbridinga iznosili su oko 30 odsto, što bi kod mnogih vrsta dovelo do nakupljanja štetnih mutacija i postepenog izumiranja. Međutim, u slučaju amsterdamskog krda to se nije dogodilo jer se populacija brzo povećala, čime je očuvana genetska raznolikost.
Posebno zanimljive pokazale su se evolutivne promene povezane sa ponašanjem. Analiza genoma otkrila je da su se najveće adaptacije dogodile u genima povezanim sa nervnim sistemom, a ne u fizičkom izgledu životinja. Drugim rečima, goveda su se brže prilagodila psihološki nego fizički – postala su opreznija, samostalnija i sposobnija za život u divljini.
Ranija istraživanja tvrdila su da su se životinje tokom vremena značajno smanjile, što bi predstavljalo redak i izuzetno brz primer takozvanog ostrvskog patuljastog rasta. Međutim, nova genetska analiza sugeriše da krdo možda nikada nije bilo veliko, jer su i džerzi goveda i zebu prirodno manje rase.
Priča o ovom neobičnom krdu završena je 2010. godine kada su sva goveda uklonjena radi zaštite autohtonog ekosistema ostrva, uključujući ugroženog amsterdamskog albatrosa i retko drvo Phylica arborea. Ostrvo Amsterdam danas je deo UNESCO-ve svetske baštine.
Iako krda više nema, njegov genetski zapis ostao je sačuvan zahvaljujući uzorcima prikupljenim pre uklanjanja populacije.
Snimatelji se posvađali dok su u Kini snimali Trampa: Izgovorene psovke, gurali se zbog ekskluzive, kamera pala na pod (VIDEO)
Bonus video