Preteče svetske književnosti! Tri najstarija književna dela

Kolevka književnosti po svim dosadasnjim istraživanjima pripada drevnoj Mesepotamiji. Ovo prastaro moćno carstvo, bilo je važan stepenik u razvoju ljudske civilizacije.

Sumerska civilizacija razvila je prvi poznati sistem pisanja 3.400 godina pre nove ere. Na klinastom pismu pisani su iz početka prevashodno administrativni i trgovački dokumenti da bi u trećem milenjumu pre Hrista postepeno nastajali i prvi eseji, himne, poezija i mitovi.

Profimedia

Himna hrama Keš i Instrukcije Šurupaka

Dva najstarija poznata literarna spisa bila su "Himna hrama Keš" i "Instrukcije Šurupaka". Oba dela u pisanoj formi datiraju negde od 2.500. godine pre nove ere. Prvi od ova dva teksta predstavlja odu hramu Keš i božanstvima koja u njemu obitavaju. Drugi tekst pak pripada tzv. mudračkoj literaturi i pisan je u formi razboritih saveta koje sumerski kralj Šurupak daje svom sinu Ziusudri. Jedna od Šurupakovih poslovica upozorava dečaka da ne donosi odluke i ne sudi kada pije pivo. Drugi savet kaže da srce koje voli zadržava porodicu, a ono koje mrzi uništava porodicu.

Vikipedija

Ep o Gilgamešu

Ipak, među pionirskim delima sumerske i svetske književnosti, posebno mesto zauzima Ep o Gilgamešu, prvo fikciono pisano ostvarenje. Mitski ep pojavio se prvi put najverovatnije u trećem milenijumu pre nove ere. Njegova radnja fokusira se mitskog kralja Uruka, Gilgameša koji je opisan kao jednom trećinom čovek, a drugim dvema bog.

Na dvanaest glinenih tablica opisane su njegove avanture, borbe sa čudovištima, susreti sa bogovima i najvažnije, potraga za ključem besmrtnosti. Sam spev je najverovatnije nastao sabiranjem različitih sumerskih priča i predanja,a njegovo prepisivanje i dopunjavanje nastavljeno je i kasnije da bi konačnu i nadaleko poznatu verziju dobio tek u 12. veku pre Hrista, u Vavilonu. Priča o sudbini najstarijeg epa ovde se ne završava. Pisani spev nestaje nakon 600. godine pre Hrista da bi bio pronađen tek u 19. veku naše ere od strane arheologa koji su vršili iskopavanja u blizini iračkog grada Mosula.

Upravo nakon ovog epohalnog otkrića, naučnici su proglasili ovaj 4.000 godina star tekst za utemeljivačko delo svetske književnosti.

Bonus video:

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam

Izvor: nationalgeographic.rs