Od Rastka Nemanjića do Svetog Save: Kako je sin župana postao srpski svetac

Sutra se u Srbiji obeležava Sveti Sava, praznik koji se u narodu doživljava kao mnogo više od datuma u kalendaru. Savindan je dan koji spaja veru, tradiciju, školstvo i identitet, jer se Sveti Sava pamti kao čovek koji je postavio temelje srpske crkve i ostavio dubok trag u istoriji.

Iako ga danas svi znamo kao svetitelja, Sveti Sava je najpre bio Rastko Nemanjić, najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje, rođen u vreme kada je od naslednika vlasti očekivano da nastavi državnički put. Umesto toga, Rastko je doneo odluku koja je promenila i njegov život i budućnost Srbije: napustio je dvor i krenuo putem monaštva.

Od princa do monaha: kako je Rastko postao Sava

Rastko Nemanjić odlazi na Svetu Goru (Aton), gde se zamonašio i uzeo ime Sava. Taj trenutak bio je prelomna tačka: od života u bogatstvu i političkoj moći, prelazi u asketski, monaški život, posvećen veri, učenju i duhovnoj disciplini.

Upravo na Svetoj Gori, Sava postaje jedna od ključnih figura srpskog monaštva, a manastir Hilandar, koji je povezan sa njegovim delovanjem i dinastijom Nemanjića, postaje snažno duhovno i kulturno uporište.

Profimedia

Najveći istorijski potez: samostalna Srpska crkva

Sveti Sava nije ostao samo monah i učitelj. Njegova uloga je postala državna i crkvena u isto vreme, jer je u srednjem veku upravo crkva bila jedan od stubova poretka i identiteta naroda.

Najvažniji događaj vezan za Svetog Savu desio se 1219. godine, kada je izborio autokefalnost Srpske crkve, odnosno njenu samostalnost. Tada je postao prvi arhiepiskop i time uspostavio temelje organizovane crkvene strukture u Srbiji.

To je značilo da srpski prostor dobija jedinstvenu crkvenu upravu, sopstvenu hijerarhiju i stabilniji sistem koji će vekovima kasnije ostati važan oslonac narodu, posebno u teškim istorijskim periodima.

Kako je postao svetac i zašto ga narod slavi

U pravoslavnoj tradiciji, svetitelj nije neko ko „postaje svetac“ preko noći, već osoba čiji se život i delo prepoznaju kao izuzetni i duhovno presudni. Kod Svetog Save, taj put je bio gotovo prirodan: bio je monah, duhovni autoritet, organizator crkve i čovek koji je ostavio duboko nasleđe.

Njegov kult se brzo širio, a o njemu su pisana i žitija, što je u srednjem veku bio važan način da se učvrsti sećanje na svetitelja i njegovo mesto u crkvenom životu.

Savindan se u Srbiji obeležava 27. januara, a posebno mesto zauzima u školama, gde se Sveti Sava slavi kao školska slava, simbol znanja, vaspitanja i duhovnosti.

Dodatnu snagu njegovom kultu kroz istoriju dao je i događaj iz osmanskog perioda, kada su, prema istorijskim izvorima, njegove mošti spaljene na Vračaru 1594. godine. Taj čin ostao je duboko urezan u kolektivno pamćenje i dodatno učvrstio Svetog Savu kao simbol opstanka i identiteta.

Praznik koji traje vekovima

Zato Savindan nije samo priča o jednom čoveku, već priča o prelomnom izboru: o princu koji je napustio vlast da bi postao monah, o monahu koji je postao arhiepiskop, i o čoveku čije je delo preraslo vreme u kome je živeo.

Upravo zbog toga Sveti Sava i danas ostaje jedna od najvažnijih figura srpske istorije - svetac, utemeljivač i simbol koji se obeležava sa poštovanjem, iz generacije u generaciju.

Bonus video:

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam