Poslednja bitka Balše II Balšića: Kako je srpski vojvoda stradao u borbi s Osmanlijama

Na današnji dan 18. septembra 1385. godine, u krvavoj bici kod Berata, na Saurskom polju, poginuo je Balša II Balšić, jedan od najistaknutijih velikaša u kasnosrednjovekovnoj srpskoj istoriji. 

Kao vladar Zete, Balša II je uspešno proširio teritoriju dinastije Balšića i postao gospodar Drača, čime je dodatno ojačao svoj politički i vojni uticaj. Međutim, sukobi s Osmanlijama i sukobljeni interesi u regionu doveli su ga do tragične smrti, koja je označila prekretnicu u borbi protiv rastuće osmanske moći na Balkanu.

Poreklo i politički uspon Balšića

Balša II Balšić je pripadao znamenitoj dinastiji Balšića, koja je svoje poreklo povezivala s lozom Nemanjića, što je i sam Balša II potvrdio u pismu Dubrovčanima 1385. godine, gde pominje "molitve svetih predaka svojih, Simeona Nemanjića i svetitelja Save". Kao sin Balše I, Balša II je zajedno sa braćom Stracimirom i Đurđem nasleđivao očeve teritorije i ubrzo proširio njihovu vlast nad Skadrom, Barom i teritorijom između Skadarskog jezera i Jadranskog mora.

Njihova moć počinje da raste nakon 1360. godine, kada Balšići osvajaju Skadar, a već sledeće godine postaju počastvovani dubrovački građani, dok 1362. godine stiču i počasno mletačko građanstvo. Kao politički pragmatična porodica, Balšići su često manevrisali između suparničkih interesa u regionu, birajući strane u sukobima na način koji je najviše odgovarao njihovim teritorijalnim ambicijama.

ChatGPT/wikipedia

 

Sukobi s rivalskim velikašima

Jedan od prvih ozbiljnih vojnih sukoba koje je Balša II vodio bio je protiv Karla Topije, lokalnog velikaša na području današnje Albanije, koji je zahtevao delove teritorija pod kontrolom Balšića. Nakon niza sukoba, Balšići su 1366. godine, uz posredovanje Dubrovčana, postigli sporazum sa Topijom. Međutim, sukobi u regionu nisu prestajali, naročito nakon bitke na Marici 1371. godine, kada su Balšići iskoristili priliku da prošire svoju vlast na delove teritorije koja je pripadala braći Mrnjavčević, uključujući Peć i Prizren.

U međuvremenu, Balša II je učvrstio svoje saveze kroz brak sa Komninom, ćerkom Jovana Asena, čime je postao gospodar južnih delova današnje Albanije – Valone, Berata, Kanine i Himare. Njegov politički uticaj se dodatno proširio kada je, nakon smrti svog brata Đurđa I 1378. godine, postao vođa dinastije i preuzeo kontrolu nad svim posedom Balšića.

Neprijateljstva sa Tvrtkom I i borba za Kotor

Sredinom 1370-ih godina, neprijateljstvo između Balše II i bosanskog kralja Tvrtka I Kotromanića počinje da uzima maha, naročito zbog kontrole nad Kotorom i teritorijom Konavala i Trebinja. Tvrtko I je 1382. godine osnovao trg Novi (današnji Herceg Novi) kod reke Sutorine, čime je narušio trgovačke interese Dubrovnika, ali i Balše II, koji je imao ambiciju da povrati te teritorije pod svoju kontrolu.

U svojim pokušajima da zauzme Kotor, Balša II je vršio opsade grada, ali nije imao dovoljno pomorskih snaga da ga efektivno odseče od mora. U sukobima oko ovog ključnog grada, često je ulazio u saveze s Mlečanima, ali je, u isto vreme, održavao političke odnose sa Ugarskom i Bosnom, čime je igrao dvostruku igru, pokušavajući da balansira između svojih suparnika i saveznika.

Gospodar Drača i poslednja bitka

Najveći uspeh u vojnoj karijeri Balše II bio je zauzimanje Drača 1385. godine, čime je preuzeo titulu „duke dračkog“. Ovaj strateški važan grad postao je centar njegove vlasti na jugu Balkana. Međutim, preuzimanje Drača izazvalo je bes Karla Topije, koji je od osmanlijskog sultana Murata I zatražio vojnu pomoć da povrati izgubljene teritorije.

Tako je došlo do sudbonosnog sukoba na Saurskom polju kod Berata, 18. septembra 1385. godine. Daleko brojnija osmanska vojska pod vođstvom Hajredin-paše porazila je Balšine snage, a u bici su poginuli i Balša II i Ivaniš Mrnjavčević. Prema nekim izvorima, Balšina glava je nakon bitke poslana sultanu u Jedrene kao znak osmanske pobede.

Nasleđe i posledice

Nakon Balšine smrti, kratko je vladala njegova udovica Komnina, pre nego što je vlast preuzeo njegov bratanač Đurađ Stracimirović. Balša II iza sebe je ostavio ćerku Ruđinu, koja se 1391. godine udala za Mrkšu Žarkovića, vladara i borca protiv Osmanlija.

Smrt Balše II označila je kraj moći dinastije Balšića na jugu Balkana i otvaranje puta Osmanlijama za dalje širenje na ove teritorije. Njegova pogibija je deo šire priče o borbi srednjovekovnih srpskih vladara koji su pokušali da zaustave nadolazeću osmansku silu, čime je Balša II postao tragičan junak tog perioda.

Bonus video

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam