Banka je prodala vaš kredit? Znate li kome sada dugujete i pod kojim uslovima
30.07.2025 | 07:23 >> 07:28
Banka ima obavezu da pre donošenja odluke o ustupanju potraživanja od fizičkog lica drugoj banci proceni uticaj tog ustupanja na određene parametre poslovanja
Copyright Image by ijeab on Freepik
Prema podacima kojima raspolaže Narodna banka Srbije, u periodu od 2013. do 2025. godine, ukupan iznos ustupljenih potraživanja banaka od pravnih i fizičkih lica koja su preneta drugim bankama iznosi 81,8 milijardi dinara, kažu u Narodnoj banci Srbije, prenose mediji.
Koja su prava građana-dužnika kada njihova banka ustupi (proda) potraživanje po kreditu nekoj drugoj banci?
Propis koji je u nadležnosti Narodne banke Srbije - Zakon o zaštiti korisnika finansijskih usluga dopušta mogućnost ustupanja potraživanja koje banka ima prema fizičkom licu - korisniku finansijskih usluga jedino drugoj banci, ističe Narodna banka Srbije.
- U skladu sa ovim zakonom, banka je dužna da o ustupanju potraživanja obavesti korisnika - bez odlaganja, pri čemu korisnik zadržava sva prava koja su ugovorena, kao i pravo isticanja prigovora prema drugoj banci koje je imao i prema prvoj banci - ukazuju u NBS.
Druga banka, ističu, ne može korisnika dovesti u nepovoljniji položaj od položaja koji bi imao da to potraživanje nije preneto i korisnik zbog toga ne može biti izložen dodatnim troškovima.
Kamata ne sme da bude veća - može niža
- To zapravo znači danova banka ne može da zaračuna višu kamatu od inicijalno ugovorene,s tim što nema prepreka da primeni nižu kamatnu stopu tj. povoljnije uslove otplate - ukazuju u NBS.
Takođe, banka ima obavezu da pre donošenja odluke o ustupanju potraživanja od fizičkog lica drugoj banci proceni uticaj tog ustupanja na određene parametre poslovanja, kao i da o nameravanom ustupanju obavesti Narodnu banku Srbije najkasnije 30 dana pre zaključenja ugovora o ustupanju, uz dostavljanje propisane dokumentacije, te da o izvršenom ustupanju obaveste NBS u roku od pet dana od dana ustupanja.
- Predmet ustupanja mogu biti potraživanja banke iz ugovora o kreditu, ugovora o dozvoljenom prekoračenju računa i ugovora o izdavanju i korišćenju kreditne kartice, kao i po osnovu nedozvoljenog prekoračenja - ističu u NBS.
Šta kada je banka-poverilac u stečaju?
U situaciji kada se steknu uslovi za otvaranje stečajnog postupka ili postupka likvidacije prestaju sve nadležnosti Narodne banke Srbije u odnosu na tu banku, a funkciju stečajnog, odnosno likvidacionog upravnika ima Agencija za osiguranje depozita, koja je nadležna za sprovođenje svih radnji i postupaka banke u stečaju, odnosno u likvidaciji.
- Međutim, usled toga ne prestaje obaveza korisnika finansijskih usluga da i dalje izmiruje svoje obaveze prema banci u stečaju, a što je definisano drugim relevantnim propisima - objašnjavaju u NBS.
Kada zastareva dug po kreditu
Ugovori o kreditu zastarevaju za 10 godina.
- U vezi sa pitanjem o zastarelosti potraživanja banke od dužnika fizičkih lica po osnovu ugovora o kreditu, ukazujemo na to da se u konkretnom slučaju primenjuju opšta pravila za zastarelost koja su uređena odredbama Zakona o obligacionim odnosima , te sena ugovor o kreditu primenjuje opšti rok zastarelosti od 10 godina - ističu u NBS.
Međutim, u centralnoj banci ukazuju na takozvani prekid zastarelosti, koji je uređen istim zakonom, a podrazumeva "situaciju koja nastaje radnjom poverioca ili dužnika, a ima za posledicu da se vreme koje je proteklo pre prekida ne računa u zakonom predviđeni rok za zastarelost, te zastarni rok počinje teći iznova posle prekida".
Zastarevanje - ispočetka
Zastarevanje koje počinje teći iznova posle prekida, navršava se, ukazuju u NBS kad protekne onoliko vremena koliko je zakonom određeno za zastarevanje koje je prekinuto.
- Radnje koje utiču na prekid zastarelosti jesu radnje dužnika (na primer priznanje ili isplata duga, davanje obezbeđenja, otplata kamate od strane dužnika) i poverioca (na primer podnošenje tužbe odnosno preduzimanje bilo koje druge radnje pred sudom ili nadležnim organom u cilju utvrđivanja, obezbeđenja ili ostvarenja potraživanja) - pojašnjavaju u NBS.
Šta je sa sredstvima obezbeđenja
Sa ustupanjem potraživanja se prenose i sporedna prava, kao što su hipoteka, zaloga, prava iz ugovora sa jemcem, prava na kamatu, ugovornu kaznu i sl.
- Dužnik čije je potraživanje ustupljeno, zadržava sva prava koja su ugovorena, kao i pravo isticanja prigovora prema prijemniku (banci - prim.aut), a prijemnik ga ne može dovesti u nepovoljniji položaj od položaja koji bi imao da njegovo potraživanje nije ustupljeno ine može biti izložen dodatnim troškovima - ističu u NBS.
Hipoteka može da se naplati i posle zastarevanja, ali...
Zastarelost potraživanja koje je obezbeđeno je uređeno takođe odredbama Zakona o obligacionim odnosima kojima je propisano da"kad protekne vreme zastarelosti, poverilac čije je potraživanje obezbeđeno zalogom ili hipotekom može da se namiri samo iz opterećene stvari, ako je drži u rukama ili ako je njegovo pravo upisano u javnoj knjizi".
Međutim, zastarela potraživanja kamata i drugih povremenih davanja ne mogu se namiriti ni iz opterećene stvari, ističu u NBS.
- Kada je reč o hipoteci, kao sredstvu obezbeđenja, u skladu sa odredbama Zakona o hipoteci, hipotekarni poverilac može da se namiri iz vrednosti hipotekovane nepokretnosti i posle zastarelost i obezbeđenog potraživanja,u kom slučaju, kamata i druga povremena davanja ne mogu se namiriti iz predmeta hipoteke - precizira Narodna banka Srbije.
Bonus video