Dani Beograda obeležavaju se od 16. do 19. aprila, sećanje na važne datume

Svake godine od 16. do 19. aprila obeležavaju se Dani Beograda, kada se podseća na važne datume istorije Beograda i Srbije.

Sa jedne strane, pre 1.148 godina, 16. aprila 878. godine, Beograd je prvi put pomenut pod njegovim današnjim srpskim, slovenskim, imenom. Isto tako, 19. aprila 1867. knjaz Mihailo Obrenović primio je, konačno, ključeve grada od poslednjeg turskog namesnika Ali Riza paše.

Arhivska građa Vatikana sadrži dokument, datiran 16. aprila 878. u kojem stoji da papa Jovan VIII obaveštava bugarskog kneza Borisa, da je otac Sergije, zbog nedostojnog načina života, razrešen dužnosti beogradskog episkopa (Episcopatus Bellogradensis).

Taj akt prvi je, koliko se zna, pomen Beograda pod njegovim današnjim imenom, iako u latinskoj formi. Kroz istoriju, Beograd je bio znan pod različitim imenima, kao Singidun(um), Alba Greka, Alba Bulgarika, Fehervar, Vajsenburg, Kastelbianko, Veligradon, Nandorfehervar, Daur ul dzihad, Belgrat. Singidun(um) izvorno keltski ili galski naziv, preuzeli su i Rimljani, pošto je njihova vlast na ovom prostoru stabilizovana negde tokom treće decenije prvog veka pre n. e. u vreme Oktaviana Avgusta.

Kada je koju deceniju potom ustrojena rimska provincija Mezija u čijem sastavu se nalazio i prostor današnjeg Beograda, važnija gradska središta bili su Sirmium, današnja Sremska Mitrovica, i Viminacium, danas Kostolac.

Grad su, tada kao deo istočnog dela carstva, osvajali Huni 441. godine, kao i Germani odnosno Gepidi, verovatno i Ostrogoti, Avari i drugi.

Car Justinijan je značajno utvrdio Beograd 535. u sklopu njegove strategije izgradnje utvrđene granice, dunavskog limesa, prema varvarima sa severa. Prema raspoloživim istorijskim izvorima, odnosno nalazima zvanične istoriografije, Sloveni ovaj deo podunavlja zaposedaju oko 630. godine.

Papa Jovan VIII, čija je kancelarija pre 1.148 godina Beograd počela da nazivao imenom koje on nosi i danas, nalazio se na stolici rimskih episkopa od 872. do 882. kao, zvanično, 107. (ili 106.) naslednik Svetog Petra. Kao papa nije, međutim, bio posebno uspešan, osim možda na polju administracije. Bilo je to vreme prodora muslimana, Arabljana odnosno Saracena, na prostor južne pa i centraIne talije.

Tragične okolnosti Rimska Crkva je ublažavala tako što je zlatom plaćala kakvu takvu slobodu muslimanskim agresorima.

Sa druge strane, mudri Jovan VIII zaslužan je za hristijanizaciju Slovena. Potvrdio je prethodno postojeću dozvolu bogosluženja na slovenskom jeziku njegovog prethodnika pape Hadrijana II. Upravo on je zaštitio slovenskog apostola Metodija koji je zajedno sa Ćirilom širio hrišćanstvo u Moravskoj (širi prostor severne Panonije uz oblasti današnje Slovačke i Češke), pošto su ga zatočili Nemci, Bavarci, nadbiskupija Augzburga.

Papa je potom slovenske apostole, odnosnog jednog od braće, usmerio da dalji misionarski rad nastavi među Južnim Slovenima. Kada je knjaz Mihailo Obrenović, 19. aprila 1867, posmatrano po sada službenom gregorijanskom kalendaru, primio ključeve grada od Ali Riza paše, dotadašnjeg zapovednika turskog garnizona, Srbi su taj čin, dakle iseljavanje turskih garnizona iz utvrđenih gradova, doživeli kao konačni kraj omrznute osmanske vlasti, iako će formalno potpuno međunarodno priznanje Srbije uslediti tek Berlinskim kongresom 1878.

Prethodno, turske posade nalazile su se, osim u beogradskoj tvrđavi, i u Smederevu, Kladovu, tvrđavi Soko na Drini, u Užicu, Šapcu.

Istina, i potom je, sve do rata 1876. njihova zastava isticana je nad tvrđavom. Beogradom su Turci vladali od 1521. izuzev između 1718. i 1739. kada se grad kao i centralna Srbija do Zapadne Morave, nalazio pod vlašću Habzburga, kao prestonica ondašnje austrijske Kraljevine Srbije. Na Kalemegdanu, na mestu gde je Ali Riza paša predao ključeve beogradskog utvrđenja knjazu Mihailu Obrenoviću, podignuta je 1967. o stogodišnjici, ploča, rad vajara Mihaila Paunovića, oblikovan na osnovu savremenog crteža Adama Stefanovića, koji je prisustvovao svečanom događaju 1867. godine. Službenu odluku da se nadalje Dani Beograda svečano obeležavaju Skupština Grada Beograda usvojila je 26. decembra 2002.

Bonus video

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi