Svedočanstva o državi koje više nema: Na današnji dan osnovan je Arhiv Jugoslavije

Na današnji dan 1950. godine usvojen je Opšti zakon o državnim arhivima, čime je otpočelo osnivanje Arhiva Jugoslavije, koji je nadležan da prikuplja, čuva, sređuje, obrađuje i daje na korišćenje arhivsku građu nastalu radom institucija jugoslovenske države, od osnivanja 1918. do raspada 2006. godine.

Inicijativu za osnivanje Arhiva jugoslovenske države stvorene 1918. godine i donošenje zakona kojim bi se regulisala nadležnost i delatnost, dao je Odbor Državne arhive u Beogradu (sada Arhiv Srbije), 1922. godine. Pripreme i rad na projektu zakona trajali su do 1935. godine, ali se donošenje zakona i osnivanje nije dogodilo.

Ova institucija je osnovana tek nakon Drugog svetskog rata, 21. januara 1950. godine, pod nazivom Državna arhiva FNRJ. Ovaj naziv promenjen je 1964. u Arhiv Jugoslavije, i pod tim imenom radi i danas.

Arhiv u okviru 840 fondova i zbirki čuva 24,5 kilometra arhivske građe. Ona se odnosi na rad centralnih organa vlasti i državne uprave u oblasti unutrašnje i spoljne politike, finansija, privrede, zdravstva, prosvete, kulture, socijalne politike, pravosuđa, bankarstva i dr.

#NaDanasnjiDan 21. januar 1950. – Opštim zakonom o državnim arhivima osnovan Državni arhiv FNRJ, kasnije Arhiv Jugoslavije (danas Arhiv Jugoslavije). pic.twitter.com/pxel0cjgza

— Istorijski arhiv Beograda (@IA_Beograda) January 21, 2021

Arhivsku građu iz perioda Kraljevine Jugoslavije čini 146 fondova nastalih u razdoblju od 1918. do 1945. godine, dok građu posleratne Jugoslavije čine 633 fonda, nastala od 1945. do 2006. godine.

Put do sopstvene zgrade

Tokom postojanja, Arhiv se gotovo stalno susretao sa problemom neadekvatnog i nedovoljnog prostora za smeštaj zaposlenih i arhivske građe.

Početkom septembra 1952. godine, Arhivu su dodeljene dve prostorije za rad u zgradi na Terazijama 41, kao i deo podruma za smeštaj građe. Iste godine Arhivu je dodeljena i nedovršena zgrada Evangelističke crkve u Drinčićevoj ulici 1, a nešto kasnije dobijene su sa građom i prostorije u Ulici Dragoslava Jovanovića 9.

Šezdesetih godina prošlog veka učinjen je pokušaj da se za Arhiv izgradi namenski i adekvatan objekat. Projekat zgrade Arhiva na Novom Beogradu urađen je 1961. godine, ali zbog nedostatka sredstava nikada nije realizovan.

Skoro 20 godina od osnivanja je trebalo da prođe pa da Arhiv dobije objekat dovoljno prostran za smeštaj arhivske građe. Ova institucija se od 1969. nalazi u Ulici Vase Pelagića 33 na Senjaku, u zgradi koja je izgrađena u periodu od 1931. do 1933. na inicijativu i uz novčanu podršku kralja Aleksandra I Karađorđevića, a prema projektu arhitekte Vojina Petrovića.

Pročitajte još:

Dom srpskih umetnika: Paviljon “Cvijeta Zuzorić” otvoren je na Kalemegdanu pre 92 godine

Simboli Beograda: Ova zdanja i spomenici zaštitni su znakovi prestonice

Instalirajte našu iOS ili android aplikaciju – 24sedam Vest koja vredi